Η νομοθεσία περί φόρου εξόδου εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2020, ενσωματώνοντας την Οδηγία κατά της Φοροαποφυγής (Anti-Tax Avoidance Directive) στο εθνικό δίκαιο. Πέντε χρόνια αργότερα, οι κανόνες ισχύουν και στα 27 κράτη μέλη, ωστόσο η επιβολή, τα χρονοδιαγράμματα πληρωμής και τα κατώτατα όρια διαφέρουν σημαντικά. Για ιδρυτές εταιρειών που κατέχουν υπεραξίες μετοχών, expatriates με επενδυτικά χαρτοφυλάκια ή συνταξιούχους που μετακομίζουν σε δικαιοδοσίες χαμηλότερης φορολογίας, το πρακτικό κόστος αναχώρησης διαφέρει κατά δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ ανάλογα με τη χώρα αναχώρησης. Η οδηγία στοχεύει σε μη πραγματοποιηθέντα κεφαλαιακά κέρδη επί μετοχών, πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένων χρηματοπιστωτικών μέσων, όταν ένας φορολογικός κάτοικος μετακομίζει στο εξωτερικό. Ο πολιτικός στόχος είναι η αποτροπή διάβρωσης της φορολογικής βάσης, φορολογώντας τα λανθάνοντα κέρδη πριν αυτά διαφύγουν από την εθνική δικαιοδοσία. Στην πράξη, η εφαρμογή κυμαίνεται από άμεση καταβολή μετρητών έως αναβολές δεκαετίας, και από γενική εφαρμογή έως εξαιρέσεις για μετακινήσεις εντός ΕΕ. Το παρόν άρθρο χαρτογραφεί τους κανόνες σε τέσσερα αντιπροσωπευτικά κράτη και παραπέμπει στην αριθμομηχανή της Libaros για μοντελοποίηση σεναρίων.
Γαλλία
Η Γαλλία εφαρμόζει φόρο εξόδου σε φυσικά πρόσωπα που κατέχουν τουλάχιστον το 50 τοις εκατό μιας εταιρείας ή περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των €800.000. Τα μη πραγματοποιηθέντα κεφαλαιακά κέρδη φορολογούνται με τον ενιαίο συντελεστή κεφαλαιακών κερδών 30 τοις εκατό (12,8 τοις εκατό φόρος εισοδήματος συν 17,2 τοις εκατό κοινωνικές εισφορές) κατά την αναχώρηση. Η πληρωμή είναι άμεσα απαιτητή, εκτός εάν ο φορολογούμενος μετακομίσει σε άλλο κράτος της ΕΕ ή του ΕΟΧ, οπότε ισχύει αναβολή έως 15 έτη, με υποχρεωτικές ετήσιες δηλώσεις. Τόκοι συσσωρεύονται επί των αναβαλλόμενων ποσών με τον νόμιμο συντελεστή που δημοσιεύει η Direction Générale des Finances Publiques (ΕΛ: Γενική Διεύθυνση Δημόσιων Οικονομικών). Για έναν ιδρυτή με €2 εκατομμύρια σε μη πραγματοποιηθέντα κέρδη μετοχών, η άμεση φορολογική υποχρέωση ανέρχεται σε €600.000. Εάν το φυσικό πρόσωπο μετακομίσει στην Πορτογαλία υπό το νέο καθεστώς IFICI (ΕΛ: φορολογικό κίνητρο για επιστημονική έρευνα και καινοτομία), η υποχρέωση αναστέλλεται αλλά δεν διαγράφεται· κρυσταλλώνεται εάν πωληθούν οι μετοχές ή εάν ο φορολογούμενος μετακομίσει εκτός ΕΕ. Η αδυναμία υποβολής ετήσιων εντύπων αναβολής ενεργοποιεί άμεση είσπραξη. Η γαλλική φορολογική αρχή (DGFiP) έχει δημοσιεύσει οδηγίες στο Bulletin Officiel des Finances Publiques BOI-RPPM-PVBMI-30-30, ενημερωμένες τον Ιανουάριο 2024. Συγκρίνετε την κατάστασή σας με τη Γαλλία →
Πολωνία
Η Πολωνία θέσπισε φόρο εξόδου στο Άρθρο 30da του Νόμου περί Φόρου Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων (Personal Income Tax Act), σε ισχύ από τον Ιανουάριο 2021. Ο κανόνας εφαρμόζεται σε φυσικά πρόσωπα που υπήρξαν φορολογικοί κάτοικοι Πολωνίας για τουλάχιστον τέσσερα από τα προηγούμενα πέντε έτη και κατέχουν περιουσιακά στοιχεία με μη πραγματοποιηθέντα κέρδη που υπερβαίνουν τα PLN 4 εκατομμύρια (περίπου €900.000). Ο φορολογικός συντελεστής είναι 19 τοις εκατό επί του κέρδους. Μοναδικό χαρακτηριστικό, η Πολωνία επιτρέπει αναβολή 10 ετών χωρίς τόκους για μετακινήσεις σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ ή του ΕΟΧ, με πληρωμή σε πέντε ετήσιες δόσεις που ξεκινούν τον έκτο χρόνο. Ένας Πολωνός κάτοικος με €1,5 εκατομμύριο σε υπεραξίες μετοχών νεοφυούς επιχείρησης αντιμετωπίζει υποχρέωση €285.000 (19 τοις εκατό επί €1,5 εκατομμυρίου). Εάν μετακομίσει στην Ταϊλάνδη, το πλήρες ποσό οφείλεται εντός τριών μηνών από την αναχώρηση. Εάν μετακομίσει στη Γερμανία, υποβάλλει αίτηση αναβολής (έντυπο PIT-EX) και δεν πληρώνει τίποτα έως τον έκτο χρόνο, στη συνέχεια €57.000 ετησίως για πέντε χρόνια. Η αναβολή παύει να ισχύει εάν διαθέσει το περιουσιακό στοιχείο ή μετακομίσει εκτός ΕΕ κατά τη διάρκεια της περιόδου αναβολής. Το Πολωνικό Υπουργείο Οικονομικών επιβεβαίωσε αυτή την ερμηνεία σε δεσμευτική φορολογική απόφαση που δημοσιεύθηκε στην υπόθεση 0115-KDIT3.4011.629.2023.1.MC, με ημερομηνία Μαρτίου 2024. Συγκρίνετε την κατάστασή σας με την Πολωνία →
Ηνωμένο Βασίλειο
Το Ηνωμένο Βασίλειο εισήγαγε προσωρινή επιβάρυνση εξόδου στον Finance Act 2019 (ΕΛ: Νόμος Χρηματοδότησης 2019), στοχεύοντας σε φυσικά πρόσωπα που κατείχαν έμμεσα βρετανικά οικιστικά ακίνητα μέσω υπεράκτιων δομών. Η επιβάρυνση καταργήθηκε με τον Finance Act 2025, σε ισχύ από τον Απρίλιο 2025, μετά από πίεση της British Property Federation και επικρίσεις ότι επικαλυπτόταν με τον υφιστάμενο φόρο κεφαλαιακών κερδών επί διαθέσεων βρετανικών ακινήτων από μη κατοίκους. Από τον Μάιο 2025, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν επιβάλλει γενικό φόρο εξόδου επί μη πραγματοποιηθέντων κερδών για φυσικά πρόσωπα που παύουν να είναι φορολογικοί κάτοικοι. Ωστόσο, τα κέρδη βρετανικής προέλευσης παραμένουν φορολογητέα για πέντε χρόνια μετά την αναχώρηση βάσει των κανόνων προσωρινής μη κατοικίας, γνωστών ως TTNR (temporary non-residence rules, ΕΛ: κανόνες προσωρινής μη κατοικίας), εάν το φυσικό πρόσωπο ήταν κάτοικος Ηνωμένου Βασιλείου για τουλάχιστον τέσσερα από τα επτά έτη πριν την αναχώρηση και επιστρέψει εντός πέντε ετών. Για παράδειγμα, ένας ιδρυτής με έδρα το Λονδίνο που μετακομίζει στο Ντουμπάι και πωλεί μετοχές βρετανικής εταιρείας εντός πέντε ετών καταβάλλει βρετανικό φόρο κεφαλαιακών κερδών 20 τοις εκατό (ή 28 τοις εκατό για carried interest) επί της διάθεσης, ακόμη και ως κάτοικος ΗΑΕ. Οι κανόνες TTNR κωδικοποιούνται στον Taxation of Chargeable Gains Act 1992 (ΕΛ: Νόμος Φορολόγησης Φορολογητέων Κερδών 1992), τμήματα 10A-10C, και οι οδηγίες της HMRC βρίσκονται στο Capital Gains Manual CG26700. Συγκρίνετε την κατάστασή σας με το Ηνωμένο Βασίλειο →
Ταϊλάνδη
Η Ταϊλάνδη δεν επιβάλλει φόρο εξόδου σε φυσικά πρόσωπα που αναχωρούν από τη χώρα, καθώς λειτουργεί με εδαφικό φορολογικό σύστημα με φορολόγηση βάσει εμβασμάτων για εισοδήματα αλλοδαπής προέλευσης. Ωστόσο, τον Απρίλιο 2026, το Υπουργικό Συμβούλιο της Ταϊλάνδης ενέκρινε φόρο αναχώρησης 300 baht (περίπου €8) ανά διεθνή πτήση, που επιβάλλεται στους επιβάτες και όχι στους κατοίκους. Η αεροπορική βιομηχανία προειδοποίησε ότι το μέτρο θα μπορούσε να μειώσει τον εισερχόμενο τουρισμό κατά 2 τοις εκατό, σύμφωνα με δήλωση του Tourism Council of Thailand (ΕΛ: Τουριστικό Συμβούλιο Ταϊλάνδης) που δημοσιεύθηκε στις 29 Απριλίου 2026. Ο φόρος αναχώρησης δεν σχετίζεται με κεφαλαιακά κέρδη ή πλούτο και δεν επηρεάζει τον φορολογικό σχεδιασμό κατοικίας. Για expatriates που μετακομίζουν από κράτος της ΕΕ στην Ταϊλάνδη, ο σχετικός φόρος εξόδου καθορίζεται από τη χώρα αναχώρησης. Ένας Γάλλος κάτοικος που μετακομίζει στη Μπανγκόκ με €1 εκατομμύριο σε μη πραγματοποιηθέντα κέρδη μετοχών καταβάλλει €300.000 στη Γαλλία κατά την αναχώρηση (ή αναβάλλει εάν μετακομίσει μέσω ενδιάμεσου κράτους της ΕΕ). Η ίδια η Ταϊλάνδη δεν επιβάλλει φόρο επί του κέρδους, και τα κεφαλαιακά κέρδη αλλοδαπής προέλευσης που εμβάζονται μετά από ένα ημερολογιακό έτος δεν φορολογούνται βάσει των τρεχουσών διατάξεων του Thai Revenue Code (ΕΛ: Φορολογικός Κώδικας Ταϊλάνδης). Η Thai Revenue Department (ΕΛ: Φορολογική Υπηρεσία Ταϊλάνδης) δεν έχει δημοσιεύσει οδηγίες για τον συντονισμό φόρου εξόδου με κράτη της ΕΕ. Συγκρίνετε την κατάστασή σας με την Ταϊλάνδη → Η φορολογική υποχρέωση εξόδου εξαρτάται από τη δικαιοδοσία αναχώρησης, τον τύπο περιουσιακού στοιχείου, την περίοδο διακράτησης και τη χώρα προορισμού. Το πλαίσιο Libaros Freedom Score αξιολογεί αυτές τις μεταβλητές σε πέντε διαστάσεις: φορολογική επιβάρυνση (άμεση έναντι αναβαλλόμενης πληρωμής), κινητικότητα διαβατηρίου (μετακινήσεις εντός ΕΕ έναντι τρίτων χωρών), επιλογές κατοικίας (επιλεξιμότητα αναβολής), δικαιώματα ιδιοκτησίας (φορητότητα περιουσιακών στοιχείων) και τρόπος ζωής (καθαρό κόστος μετεγκατάστασης). Για ιδρυτές και επενδυτές, η επιλογή ενδιάμεσης κατοικίας, ο χρόνος πώλησης περιουσιακών στοιχείων και η δομή των μετοχικών συμμετοχών μπορούν να μετατοπίσουν την υποχρέωση κατά έξι ψηφία. Οι κανόνες ισχύουν, η επιβολή είναι πραγματική και το παράθυρο σχεδιασμού είναι τώρα.